Dziś jest: 17-07-2018
Opinia Izby Rzeczoznawców Drukuj

W odpowiedzi na zaproszenie resortu środowiska do dyskusji Założeń projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych kierowanego m. in do organizacji branżowych przedstawiamy opinie przesłane do Ministerstwa. Zapraszamy zainteresowanych do dyskusji poruszanych zagadnień na forum.

 


OPINIA
KRAJOWEJ IZBY RZECZOZNAWCÓW CHŁODNICTWA KLIMATYZACJI I POMP CIEPŁA*
do
 „Założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych


Uwagi ogólne:
1.  Przedmiotowe regulacje prawne w odniesieniu do chłodnictwa mają na celu ograniczenie emisji do atmosfery niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych, w znacznej części wykorzystywanych w obiegach chłodniczych jako czynniki oznaczone symbolem HFC. Na podstawie publikacji Międzynarodowego Instytutu Chłodnictwa w Paryżu można stwierdzić, że

  • 70% emisji jest skutkiem niedostatecznych kwalifikacji osób montujących oraz serwisujących urządzenia i instalacje chłodnicze, klimatyzacyjne i pompy ciepła i
  • 20% emisji jest skutkiem stosowania niewłaściwych materiałów do konstrukcji układów chłodniczych.

Zatem, w ocenie Izby, krajowe prawo powinno uwzględniać wyłącznie zagadnienia sprzyjające faktycznemu ograniczeniu emisji. Nie powinno się tworzyć wymogów niewypełniających podanego celu. Zatem każdy nowy zapis polskiej ustawy odnoszącej się do fluorowanych gazów cieplarnianych wykorzystywanych w chłodnictwie winien być analizowany pod względem osiągania wspomnianego celu.

2.  Mimo nalegań organizacji branżowych resort środowiska nie prowadził konsultacji w okresie przygotowania Założeń.

Natomiast stwierdzenie: (cytat) Należy podkreślić, że środowiska reprezentujące sektory gospodarcze, w których są wykorzystywane substancje zubożające warstwę ozonową i fluorowane gazy cieplarniane, w szczególności sektor chłodnictwa i klimatyzacji, zdecydowanie nalegają na możliwie szybką harmonizację przepisów krajowych w odniesieniu do obu tych rodzajów substancji.
wywołuje duże zaskoczenie, bo zdanie sektora chłodnictwa jest dokładnie odwrotne. Niska skuteczność regulacji dotyczącej substancji zubożających warstwę ozonową nie doprowadziła do ograniczeń emisji, zatem obniżenia sprzedaży czynników chłodniczych na potrzeby uzupełnień ubytków. Być może utrwalenie nieskuteczności przepisów było wyrazem woli zharmonizowania dwóch regulacji zgłaszanym przez jakieś grupy biznesowe – resort winien tę kwestię jednoznacznie wyjaśnić.

3.  Zamiast wykorzystać obecny porządek prawny proponuje się regulacje w całkowitym oderwaniu od już funkcjonujących przepisów, np. ustawy o dozorze technicznym. Projektodawcy przedkładają rozwiązania zupełnie nowe, niesprawdzone praktycznie, pozbawione uzasadnienia lub to uzasadnienie jest bardzo niejasne. W wielu przypadkach można stwierdzić, że od celu ogólnego ważniejsze są interesy jakiś innych jednostek.

Założenia nie zawierają żadnej analizy celów wprowadzenia poszczególnych rozwiązań prawnych, a niektóre propozycje idą w kierunku przeciwnym do potrzeby ograniczania emisji.
 

Uwagi szczegółowe:
1.   Izba pragnie zauważyć, że fluorowane gazy cieplarniane w zdecydowanej przewadze są wykorzystywane w układach chłodniczych i są substytutami substancji kontrolowanych. Zatem w sektorze chłodnictwa nie przybywa zadań inspekcji ochrony środowiska tylko stają się one nieco odmienne. Zwiększenie zatrudnienia w inspekcji bez wprowadzenia poprawnych rozwiązań prawnych w żaden sposób nie wiąże się z zasadniczym celem polegającym na ograniczeniu emisji szkodliwych gazów.

2.  Duże wątpliwości nasuwają się w związku z propozycją tworzenia dodatkowego Centralnego Rejestru Operatorów, działania opłacanego ze środków publicznych. W chwili obecnej rejestr większych instalacji chłodniczych jest już prowadzony w związku z funkcjonowaniem ustawy o dozorze technicznym. Projektodawcy nie wyjaśniają, jakiego rodzaju analizy danych są niezbędne. W ocenie Izby, wystarczającym jest informacja o wielkości wprowadzanych gazów na terytorium Polski. Centralny Rejestr nie ma nic wspólnego z ograniczaniem emisji, a propozycja jego wprowadzenia jest zabiegiem czysto biurokratycznym, nie wymaganym przez prawo europejskie.

3. Wadliwa jest propozycja definicji napełnienia układu chłodniczego: (cytat)
2) ilości fluorowanych gazów cieplarnianych zawartych w:
a) urządzeniach chłodniczych, klimatyzacyjnych i pompach ciepła – rozumie się przez to maksymalne napełnienie pojedynczego obiegu czynnika chłodniczego,

w technice chłodniczej nie występuje pojęcie napełnienia maksymalnego. W związku z zastrzeżeniem przedstawiamy dwie propozycje:
a)    ... rozumie się przez to obliczeniowe napełnienie układu chłodniczego, o ile nie zostało ono określone przez producenta urządzenia,
b)    ... rozumie się przez to napełnienie układu chłodniczego, które pozwala uzyskiwać zamierzony efekt chłodniczy, o ile nie zostało ono określone przez producenta urządzenia.
Należy zauważyć, że bardziej uniwersalne i jednoznaczne będzie użycie określenia „układu chłodniczego” w miejsce „obiegu”.

Ponadto należy wyjaśnić, że przyjęcie propozycji określenia napełnienia oznaczonej literą b) aczkolwiek bardzo jasne, powoduje wymóg zmiany dolnej granicy ustanowionej w Rozporządzeniu 842/06 z 3kg na 2-2,5, by zachować zgodność przepisów polskich z unijnymi. Podobne sugestie zawarte są w materiałach Komisji Europejskiej.

Proponujemy w Polsce obniżyć dolną granicę napełnień czynnikiem HFC urządzeń objętych sprawdzaniem szczelności do 2,0 kg i przyjąć definicję b). Krok taki podjęły już m. in. Francja czy Niemcy.

4.    W odniesieniu do: (cytat)
Ze względów praktycznych zakłada się, że operator może zlecić osobie trzeciej, w formie pisemnej umowy zlecenia, sprawowanie kontroli nad technicznym działaniem urządzenia lub systemu ochrony przeciwpożarowej. W takim przypadku odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków operatora przenosi się na osobę trzecią.
należy stwierdzić, że operator może przenieść swoje obowiązki za pomocą umowy cywilno-prawnej na osobę trzecią, ale w polskim systemie prawnym nie skutkuje to przeniesieniem odpowiedzialności karnej. Propozycja jest też sprzeczna z już funkcjonującą ustawą - Prawo ochrony środowiska.

5.   Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną stanie się operatorem urządzenia lub systemu ochrony przeciwpożarowej w dniu dostarczenia tego urządzenia lub systemu na miejsce jego funkcjonowania, a w przypadku, gdy urządzenie lub system ochrony przeciwpożarowej wymaga instalacji - w dniu dostarczenia wszystkich elementów, które są niezbędnie do ich prawidłowego funkcjonowania. 

Cytowany fragment Założeń jest sprzeczny z art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia 842/06, sprowadzając instalowanie układu chłodniczego do ostatniego etapu dostawy, którym zwykle jest czynnik chłodniczy. Zatem resort próbuje zmienić europejską definicję „instalowania” na „napełnianie instalacji czynnikiem”. Z praktycznego punktu widzenia, uwzględniając „Wskazówki i interpretacje Komisji Europejskiej dotyczące niektórych problemów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006r. w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych”, w tym zawartą definicję instalowania oraz cel uregulowań, jest oczywistym, że osoba prawna lub fizyczna staje się operatorem w chwili rozpoczęcia instalowania, a nie zakończenia dostaw czy precyzyjniej uregulowania należności za dostawę.

Jest uzasadnionym, by komponenty były właściwego przeznaczenia, zatem uprawnionym do dostawy jest wykonujący instalowanie. Należy przypomnieć, że 20% emisji do atmosfery czynników chłodniczych jest powodowane stosowaniem złych (nie przeznaczonych dla chłodnictwa), ale tańszych materiałów.

Regulowanie powyższej kwestii z powodów oczywistych jest zbędne. Jest to próba obejścia wymogów prawa unijnego (Rozporządzenie 303/2008) eliminującego firmy handlowe z możliwości uzyskania certyfikatu przedsiębiorcy i działanie w ich interesie.

6.  Izba proponuje, dla osiagnięcia przejrzystości krajowych przepisów, pominąć kwestię certyfikatów tymczasowych dla personelu i dla przedsiębiorców.  Uwzględniając ich okres ważności do 4 lipca 2011 roku, wprowadzanie tego instrumentu prawnego na okres zaledwie kilku miesięcy jest zabiegiem sztucznym, zupełnie zbędnym.
 
7.  Okres ważności certyfikatu dla personelu. Należy przewidzieć możliwość utraty ważności wydanego certyfikatu na wniosek pracodawcy. Wniosek taki mógłby być złożony z chwilą stwierdzenia przez przedsiębiorcę umyślnego nierespektowania przez pracownika wymogów przedmiotowych regulacji.

8. Należy rozdzielić funkcje jednostki certyfikującej, oceniającej i przeprowadzającej szkolenia, dla zachowania spójności i logiczności prawa. Jednostka certyfikująca może kontrolować jednostkę oceniającą, a jednocześnie propozycja połączenia tych działań prowadzi do sytuacji, gdy jednostka certyfikująca w zakresie prowadzonych egzaminów kontroluje samą siebie. W procesie certyfikacji najważniejszą role pełnić będą podmioty szkolące. Jakość ich działań winna też być weryfikowana, stąd dla osiągnięcia lepszego rezultatu poprzez wprowadzenie konkurowania podmiotów niezbędne jest funkcjonalne rozdzielenie działań jednostek oceniających i szkolących.

Mając na względzie ograniczenie kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców podejmujących kroki w kierunku uzyskania certyfikatów przez własnych pracowników, należy zrezygnować z regulowania uprawnień do prowadzenia szkoleń. Dobrze zorganizowany przedsiębiorca powinien podejmować takie działanie we własnym zakresie, szczególnie w obszarze techniki chłodniczej.

9.   Zupełnie zbędne jest regulowanie kwestii jednostki certyfikującej. Z uwagi na jej charakter winien być to jeden podmiot legitymujący się wysokim zaufaniem publicznym. Sami projektodawcy zauważają, że posiadanie akredytacji w PCA nie jest tu miarodajne i wprowadzają wymóg minimum 5-letniej trwałości działań, nie uzasadniając niczym przedstawianej propozycji, ani nie wskazując wad przyjętego dotąd przez PCA postępowania akredytacyjnego. W ocenie Izby wystarczającym jest wskazanie Urzędu Dozoru Technicznego do pełnienia tej funkcji.

10.  Z grupy jednostek oceniających personel proponuje się wykreślić jednostki organizacyjne szkół wyższych i placówki naukowe Polskiej Akademii Nauk. Zagadnienia objęte programem egzaminów sprawdzających obejmują zagadnienia prawne i wiedzę z zakresu serwisowania i napraw układów chłodniczych i ich komponentów. Są to zakresy techniki chłodniczej całkowicie odmienne od głównych obszarów zainteresowań środowisk naukowych. Uczelnie wyższe za zadanie mają kształcenie inżynierów, a nie zajmowanie się praktykami serwisowymi. Warto zaznaczyć, że przedstawiciele uczelni zazwyczaj mają małe doświadczenie serwisowe, co jest widoczne podczas egzaminów prowadzonych dla substancji kontrolowanych. Celem obniżenia kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców należy dopuścić powoływanie komisji egzaminacyjnych przez jednostkę certyfikującą, tu Urząd Dozoru Technicznego i ustalić maksymalną wysokość odpłatności dla członków komisji za udział w egzaminach.

11. (cytat):
2) przeprowadzania wyrywkowych kontroli wypełniania przez personel, któremu został wydany certyfikat, obowiązku posiadania odpowiedniego wyposażenia technicznego podczas wykonywania czynności, których dotyczy ten certyfikat.
Wydaje się, że przedstawiana propozycja jest nieporozumieniem.  Za wyposażenie pracownika odpowiada przedsiębiorca. Poprawniej byłoby: ....”obowiązku stosowania odpowiedniego wyposażenia technicznego podczas wykonywania czynności, których dotyczy ten certyfikat”. Pracownik może otrzymać do stosowania stację do odzysku czynników, ale z rozmaitych powodów może nie chcieć z niej korzystać i takie postępowanie jest naganne.

12. Ewidencja fluorowanych gazów cieplarnianych. Izba pragnie zauważyć, że jest to propozycja uregulowania, nie objęta prawem unijnym. Wątpliwy jest cel jej prowadzenia, zwłaszcza że dokonywane wpisy są niemożliwe do zweryfikowania, w tym przez służby kontrolne. Jest to obciążanie przedsiębiorców z firm serwisowych biurokratycznym wymogiem, zupełnie niepowiązanym z zasadniczym celem polegającym na ograniczeniu emisji. Jesteśmy za skreśleniem obowiązku prowadzenia ewidencji zużycia gazów fluorowanych. A przynajmniej proponuje się nie obejmować tym obowiązkiem grup przedsiębiorców innych niż wprowadzający do obrotu na terytorium Polski po raz pierwszy.

13.  Opłata za fluorowane gazy cieplarniane. Izba proponuje utrzymanie zasad wnoszenia opłat stosowanych dla substancji kontrolowanych, tj. przez przedsiębiorców wprowadzających do obrotu na terytorium Polski po raz pierwszy. Należy zauważyć, że firmy serwisowe i tak ponoszą wysokie koszty związane z odzyskiem czynników chłodniczych, nie rekompensowane przez zleceniodawców usług. Poziom cen czynników jest w większym stopniu rezultatem gry rynkowej, niż oddziaływaniem składników o charakterze danin. Propozycja uwalnia dystrybutorów od obowiązku ponoszenia opłat, a obciąża się nimi słabsze ekonomicznie grupy.

14.  System kar proponowanych w Założeniach jest tożsamy z propozycją już negatywnie ocenianą przez Radę Legislacyjną przy Premierze RP. Zdaniem Izby, system kar jest nadmiernie rozbudowany i proponuje się jego uproszczenie poprzez zastosowanie ustawy o dozorze technicznym - urządzenie niespełniające wymogów ustawy podlega wyłączeniu z eksploatacji.

15.  W Założeniach brak jest propozycji rzeczywistych działań zmierzających do ograniczenia emisji fluorowanych gazów cieplarnianych. Ważnym, pominiętym zagadnieniem jest postępowanie z instalacjami chłodniczymi o znacznych ubytkach czynnika wywołanych wadliwą konstrukcją; nie reguluje się kwestii określenia warunków technicznych budowy szczelnych układów chłodniczych, co znacznie chroniłoby inwestorów przed niekompetentnymi dostawcami układów chłodniczych, wreszcie pozostaje nieuregulowana sprawa uprawnień do doboru komponentów układów chłodniczych. Są to zagadnienia mające większy wpływ na ograniczenie emisji niż proponowana przez resort ewidencja zużycia gazów fluorowanych.


*organizacja powstała w 2008 r., posiada osobowość prawną i zrzesza 41 rzeczoznawców techniki chłodniczej, klimatyzacyjnej i pomp ciepła


Więcej opinii w Aktualnościach


Tematy powiązane:

Zobacz komentarze na forum