Dziś jest: 14-12-2017
Drukuj

materiał w trakcie przygotowania

Rozdział I  Sekcja chłodnicza - od rozwoju do zaniku

Inicjatywa powołania sekcji chłodniczej przy SIMP - rok 1956

Od początku lat pięćdziesiątych, skutkiem rozpoczętego wtedy programu dynamicznej rozbudowy przemysłu chłodniczego spowodowanego szybkim rozwojem technologii przetwórstwa i przechowalnictwa artykułów spożywczych i uznaniem budowy chłodni składowych jako jednego z ówczesnych priorytetów gospodarczych, liczba specjalistów chłodnictwa szybko rosła a ranga tego zawodu zyskiwała na znaczeniu. W połowie wspomnianej dekady środowisko inżynierów chłodników zaczęła nurtować świadomość potrzeby integracji i stworzenia ram organizacyjnych dla formułowania profesjonalnych postulatów dotyczących rozwoju branży, uzyskania możliwości odbywania narad i konferencji specjalistycznych niezbędnych dla osobistego rozwoju zawodowego, zyskania większych możliwości publikacji oraz nawiązania kontaktów zagranicznych.

Wspomniana potrzeba integracji stała na tyle silna, że znany chlodnik Kazimierz Gutkowski wystapił z inicjatywą odbycia spotkania przedstawicieli trzech najliczniejszych ośrodków chłodniczych (Warszawa, Łódź i Gdańsk) dla przedyskutowania sprawy i podjęcia stosownych działań w celu powołania w Polsce organizacji chłodników zyskała pełne poparcie.Trzeba dodać, że w tamtych latach takie spotkania wymagały akceptacji władz partyjnych, a nie była to sprawa łatwa. Pierwsze rozmowy rozpoczęły się już po "październiku 1956 r."

Uzyskano przychylność władz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich SIMP dla koncepcji utworzenia sekcja chłodniczej, która przetrwała do 2005 roku..

Była jedną z najstarszych sekcji naukowo-technicznych stowarzyszenia i na ogół najaktywniejszą. W tym czasie działały w niej trzy pokolenia inżynierów chłodników.

Pierwszy zarząd

Na spotkaniu w Warszawie w dniu 31-szym stycznia 1957 roku, inicjator (Kazimierz Gutkowski) wygłosił referat przedstawiający program działania i uzasadniający celowość powołania sekcji naukowo-technicznej w strukturze organizacyjnej SIMP jako organizacji skupiającej specjalistów chłodnictwa, którymi byli inżynierowie mechanicy. W spotkaniu wzięli udział wszyscy chłodnicy cieszący się ówcześnie największym autorytetem, należący ówcześnie do starszej generacji, których, ze względu na zasługi, jakie położyli w budowie polskiego przemysłu chłodniczego po drugiej wojnie światowej oraz wychowaniu swoich godnych następców, naszym obowiązkiem jest wspomnieć.

W tej historycznej naradzie uczestniczyli:

  • Stanisław Rostkowski i Wacław Byszewski z Warszawy,
  • Stanisław Latkowski z Krakowa,
  • Roman Lipowicz, Stanisław Byszewski i Aleksander Tchórzewski z Gdańska oraz
  • Włodzimierz Merc z Łodzi.
  • Najliczniej reprezentowane było środowisko warszawskie.

Towarzyszyli im ich uczniowie oraz współpracownicy w liczbie około czterdziestu.

Na naradzie podjęto uchwałę o woli powołania sekcji chłodniczej przy 2SIMP i wybrano zespół w składzie:

  • St. Gajczak, 
  • K. Gutkowski,
  • J. Perkowicz, 
  • M. Sokulski i
  • K. Wróblewski, któremu powierzono zadanie opracowania jej statutu.

Uchwała narady została natychmiast przedłożona Zarządowi Głównemu SIMP, który już w dniu 5-tym lutego 1957 roku utworzył Sekcję Chłodniczą SIMP działającą na obszarze całego kraju i powołał jej dwuosobowy zarząd:

  • Kazimierz Gutkowskiego - przewodniczący i
  • Mieczysława Sokulskiego - zastępca przewodniczącego.

Sekcji przewodniczyli

Okres organizacyjny sekcji trwał rok i dnia 22-go lutego 1958 roku odbyło się pierwsze Walne Zgromadzenie Sekcji Chłodniczej SIMP na którym wybrano pierwszy Zarząd Główny. Przewodniczącym tego zarządu został Jan Perkowicz. Przewodniczącymi zarządów byli:

  • Jan Perkowicz (1958-1960),
  • Stanisław Rostkowski (1960-1962),
  • Wacław Byszewski (1962-1965)-od 1965 roku przewodniczący honorowy sekcji,
  • Kazimierz Gutkowski (1965-1972),
  • Aleksander Paliwoda, (1972-1977),
  • Tadeusz Szolc (1977-1980),
  • Kazimierz Gutkowski (1980-1981)-od 1988 roku przewodniczący honorowy sekcji,
  • Zbigniew Gruda, (1981-1987),
  • Wiesław Pronobis (1987-1991) - nie było później walnych zgrmadzeń członków sekcji do 2002 r.,
  • Andrzej Sokulski (2002 - do zakończenia działalności sekcji).

Zgodnie ze statutem sekcji Walne Zgromadzenie wybierało przewodniczącego Zarządu Głównego i pozostałych jego członków. Jednym z nich był zawsze przewodniczący zarządu oddziału warszawskiego sekcji, który obejmował stanowisko wice-przewodniczącego. Do zarządu w pełnym składzie wchodzili jeszcze przewodniczący pozostałych oddziałów terenowych.

Oddziały i formy działalnia sekcji

W ciągu pierwszych dziesięciu lat istnienia sekcji, od dnia formalnego powołania, nastąpił jej bardzo szybki rozwój tak, że w roku 1967 posiadała ona już dziesięć oddziałów w:

  • Warszawie - pierwszy oddział sekcji powstał już 1957 roku,
  • Krakowie,
  • Gdańsku,
  • Tarnowie,
  • Łodzi,
  • Poznaniu,
  • Katowicach
  • Bydgoszczy,
  • Szczecinie i
  • Wrocławiu.
  • W następnych latach przybył tylko jeden oddział umiejscowiony w Cieszynie.

Stale rosła liczba członków sekcji, która w roku 1984 osiągnęła 626 osób.

Uchwałą Z.G. SIMP r., podjętą w dniu 17 03 1974 r. została zmieniona jej nazwę na „Sekcja Chłodnictwa i Klimatyzacji SIMP”.

Od początku swego istnienia sekcja rozwinęła intensywną działalność głównie mającą na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych swych członków. W oddziałach organizowano zebrania odczytowe, narady i konferencje na których czołowi specjaliści z kraju a często i z zagranicy wygłaszali odczyty lub zgoła wykłady, tzw. wycieczki techniczne do wiodących zakładów przemysłu chłodniczego i pokazy filmów o tematyce fachowej oraz wystawy techniczne.

Zarząd główny sekcji, wraz zarządami poszczególnych oddziałów, organizował konferencje o zasięgu krajowym oraz wspierał, wnioskowane przez oddziały, wyjazdy członków sekcji na konferencje zagraniczne i międzynarodowe kongresy. Było zasadą, że członkowie sekcji, niezależnie kto ich delegował, po powrocie z zagranicy dzielili się swymi spostrzeżeniami na zebraniu odczytowym swego oddziału a nierzadko publikowali je w formie artykułu.

Organizowanie odczytów, narad i konferencji naukowo-technicznych wycieczek technicznych i pokazów filmowych było głównym kierunkiem działalności sekcji.

W roku 1966, w czasie trwania Międzynarodowych Targów Poznańskich odbyły się pierwsze „Dni Chłodnictwa na MTP”, dwudniowa narada o zasięgu międzynarodowym, często z udziałem referentów zagranicznych, połączona ze zwiedzaniem ekspozycji targowych. Przez lata narada ta organizowana była corocznie, przez oddział poznański sekcji, stając się ważnym wydarzeniem wśród imprez chłodniczych w kraju.

W roku 1998 odbyły się jubileuszowe „XXX Dni Chłodnictwa” Należy oddziałowi poznańskiemu pogratulować tej pięknej i tak trwałej inicjatywy. Zarząd główny sekcji często zbierał się na wyjazdowych posiedzeniach plenarnych w siedzibach oddziałów, które od roku 1981 stały się już zwyczajem. Były one na ogół łączone z sympozjami lub konferencjami organizowanymi przez dany oddział.

Organizujemy własne czasopismo fachowe -  miesięcznik "Chłodnictwo"

Od początku działalności sekcji chłodniczej odczuwać się dała pilna potrzeba uzyskania możliwości publikacji artykułów z dziedziny chłodnictwa i jego zastosowań. Bardzo energiczne starania sekcji zostały uwieńczony sukcesem i w dniu 12.10 1960 r. ukazał się pierwszy numer „Przeglądu Chłodnictwa” jako dodatku do „Przeglądu Technicznego”. Na czele czteroosobowej redakcji, która składała się wyłącznie z członków sekcji, stanął Leszek Kistelski.

Przegląd Chłodniczy ukazywał się raz w miesiącu przez ponad pięć lat. Jego następcą był miesięcznik „Chłodnictwo”, którego pierwszy numer ukazał się dnia 1.01.1966 r., ukazujący się do chwili obecnej. Miesięcznik ten był organem Naczelnej Organizacji Technicznej i Zespołu d/s Chłodnictwa. Redaktorem Naczelnym został T. Dzwonkowski, desygnowany przez Zespół d/s Chłodnictwa, zaś jego zastępcą Zygmunt Starowicz, członek sekcji i wieloletni członek jej zarządu głównego którego wielkie zasługi dla rozwoju tak sekcji jak i czasopisma trzeba tu podkreślić. Jeden z trzech redaktorów działowych, przewodniczący Rady Programowej, jeden z jej dwóch wiceprzewodniczących i siedmiu z dwunastu jej członków byli również członkami sekcji.

W latach 1990-1992 redaktorem naczelnym miesięcznika był K. Gutkowski, obecnie kieruje nim Jolanta Grzejszczak. 

Zyskawszy możliwość publikacji artykułów, członkowie sekcji ze wszystkich jej oddziałów szeroko z niej korzystali będąc autorami wszystkich tekstów o tematyce obejmującej urządzenia chłodnicze, wymianę ciepła, technikę niskich temperatur, zagadnienia przepływów itp. jakie ukazały się we wspomnianych wyżej czasopismach. Trzeba tu również wspomnieć, że autorami wszystkich książek z dziedziny urządzeń i sprężarek chłodniczych oraz ich tłumaczami byli członkowie sekcji. Wszystko to razem jest dowodem bardzo dużego potencjału intelektualnego reprezentowanego przez sekcję, który w okresie jej efektywnej działalności był wykorzystywany z wielkim pożytkiem dla polskiej gospodarki.

Reprezentaci sekcji w Zespole ds. Chłodnictwa

Sekcja chłodnicza  szybko zdobyła autorytet jako kompetentny reprezentant zawodowego środowiska chłodniczego i jej przedstawiciele byli zapraszani do różnych gremiów w charakterze członków lub doradców. Najważniejszym z nich był międzyresortowy Zespół d/s Chłodnictwa, powołany 4.07.1960 roku, koordynujący działalność przemysłu chłodniczego oraz działania podejmowane dla jego potrzeb przez inne resorty. Członkiem tego Zespołu z ramienia SIMP był, od samego jego powstania, Kazimierz Gutkowski początkowo jako przewodniczący zarządu oddziału warszawskiego sekcji chłodniczej następnie jej zarządu głównego, który pełnił w nim funkcję przewodniczącego Komisji d/s Projektowania. W ramach tej komisji powołana została Rada Współpracy Projektowej (RWP) w skład której weszli przedstawiciele najważniejszych biur projektowych, posiadających pracownie lub zespoły chłodnicze jak Biuro Projektów Przemysłu Mięsnego, BPP Mleczarskiego, BPP Fermentacyjnego Centralny Ośrodek Chłodnictwa i „Mostostal”- Wrocław.

W toku okresowych spotkań Rada ustalała podstawowe wytyczne i zasady projektowania urządzeń i aparatury chłodniczej, które główni ich wykonawcy przyjmowali jako obowiązujące. Wieloletnia praca Rady przyczyniła się walnie do uporządkowania wielu, niekiedy spornych, spraw związanych z projektowaniem instalacji chłodniczych.

Od momentu początku lat siedemdziesiątych to bardzo efektywnie działające gremium uległo marginalizacji a następnie rozwiązaniu. We wrześniu 1983 roku powołany został Zespół d/s Rozwoju Chłodnictwa wzorowany na poprzednim, ale w zmienionych warunkach gospodarczych tego okresu mający mniejsze znaczenie. Członkiem tego gremium był Zbigniew Gruda, ówczesny przewodniczący zarządu głównego sekcji, który w jego ramach opracował w roku 1985 materiały informacyjne p.t. „Kierunki Rozwoju Chłodnictwa Żywności”.

W roku 1977 powołany został Polski Komitet Gospodarki Żywnościowej działający przy Zarządzie Głównym NOT pod przewodnictwem prof. Bergera z SGGW. W komitecie tym zasiadali przedstawiciele zainteresowanych stowarzyszeń n-t i resortów gospodarczych. Ówczesny przewodniczący zarządu głównego sekcji Kazimierz Gutkowski został wiceprzewodniczącym komitetu i przewodniczącym działającego przy nim Zespołu d/s Produkcji Przemysłowej, członkami którego byli dyrektorzy departamentów odpowiednich resortów oraz dyrektorzy resortowych instytutów naukowych.

Było to wyróżnieniem świadczącym o pozycji naszej organizacji w NOT i poza nim. Po wyjeździe za granicę K. Gutkowskiego w roku 1981 jego następcą w zarządzie sekcji i członkiem komitetu był Zbigniew Gruda, który z jego rekomendacji został członkiem Naukowo-Technicznej Grupy Doradczej (STAG) Międzynarodowego Stowarzyszenia Mrożonej Żywności (IFFA).

Członkiem Polskiego Komitetu d/s Inżynierii Medycznej NOT został Jerzy Stryjecki.

Zbigniew Gruda jako przewodniczący sekcji był również członkiem podzespołu SIMP w zespole d/s gospodarki żywnościowej komitetu przygotowawczego VIII Kongresu Techników Polskich.

Aleksander Paliwoda był członkiem zespołu koordynacyjno-doradczego problemu węzłowego nr 07.2 dotyczącego obiektów chłodniczych, działającego w latach 1982-89.

Przedstawiciele sekcji zasiadali również w kolegiach zjednoczeń zajmujących się produkcją sprzętu chłodniczego.

Sekcja chłodnicza uczestniczyła każdorazowo w przygotowywaniu tez na kolejne Zjazdy SIMP oraz Kongresy Techników Polskich.

Na Nadzwyczajnym Zjeździe SIMP w listopadzie 1980 roku sekcja chłodnicza była jednym z wnioskodawców zmiany statutu stowarzyszenia, aby wzmocnić w nim nurt merytoryczny poprzez zwiększenie roli sekcji naukowo-technicznych. Celem tej inicjatywy było również osłabienie, szczególnie rozwiniętej w latach siedemdziesiątych, pozycji aparatu i tzw. działaczy nie należących do żadnej sekcji naukowo-technicznej, zamieniających SIMP w quasi związek zawodowy, silnie kontrolowany przez ówczesne władze polityczne.

Na wspomnianym zjeździe w warunkach ostrego starcia przeciwników i zwolenników zmian, którym przewodzili przewodniczący sekcji lotniczej i przewodniczący sekcji chłodniczej Kazimierz Gutkowski, dokonano głębokich zmian w statucie stowarzyszenia. Niestety po wprowadzeniu stanu wojennego statut SIMP ponownie niekorzystnie się zmienił, choć niektóre zdobycze Nadzwyczajnego Zjazdu przetrwały.

Reprezentaci sekcji w MICh

Sekcja chłodnicza utrzymywała rozwinięte kontakty zagraniczne i jej członkowie delegowani przez SIMP lub instytucje przemysłowe brali udział we wszystkich Kongresach Międzynarodowego Instytutu Chłodnictwa, niektórych konferencjach jego Komisji oraz konferencjach międzynarodowych krajowych organizacji chłodniczych na Węgrzech, w Czechosłowacji, NRD i Bułgarii. Miała również miejsce wzajemna wymiana odczytów między sekcją chłodniczą  a jej odpowiednikami w Czechosłowacji i na Węgrzech.

Sekcja utrzymywała także owocną współpracę z duńską firmą Danfoss, światowym producentem automatyki chłodniczej. Przedstawiciele tej firmy wielokrotnie przyjeżdżali do Polski z odczytami, pokazami filmowym i wystawami elementów automatyki, zaś członkowie sekcji brali z kolei udział w międzynarodowych seminariach organizowanych w siedzibie firmy w Nordborgu. Dzięki tej współpracy polscy chłodnicy posiadali bardzo dobrą orientację w problemach automatyzacji nowoczesnych urządzeń chłodniczych i reprezentowali poziom wiedzy niejednokrotnie wyższy od ich zagranicznych kolegów.

Bardzo ważny dla sekcji był stały kontakt z Międzynarodowym Instytutem Chłodnictwa, poprzez członków sekcji, którzy zasiadali w jego władzach i komisjach.

Instytut ten jest instytucją międzyrządową, z siedzibą w Paryżu, której członkami są państwa, skupiającą ich obecnie ponad pięćdziesiąt. Polska jest członkiem instytutu od roku 1924.

Członkami sekcji, którzy współpracowali z MICH byli:

  • Włodzimierz Merc, z oddziału łódzkiego, stały delegat Polski we władzach MICH od roku 1961 do swojej śmierci w 1974 roku,
  • Bogumił Staniszewski, wiceprzewodniczący komisji B2,
  • Kazimierz Gutkowskii
  • Aleksander Paliwoda członkowie komisji III, później B2,
  • Stanisław Augustynowicz, członek komisji I, później C1,
  • Kazimierz Wróblewski, członek komisji D1, wszyscy z oddziału warszawskiego oraz
  • Stefan Czapliński, wiceprzewodniczący komisji III
  • Kazimierz Maczek wiceprzewodniczący komisji B2, z oddziału krakowskiego.

Wszyscy wyżej wymienieni weszli do MICH z rekomendacji sekcji chłodniczej. Członkowie sekcji uczestniczyli w wielu konferencjach komisji MICH odbywanych w różnych krajach świata oraz we wszystkich Międzynarodowych Kongresach Chłodnictwa organizowanych przez instytut co cztery lata, począwszy od kongresu w Kopenhadze 1959 roku następnie w Monachium, Madrycie, Waszyngtonie, Moskwie, Wenecji, Paryżu, Wiedniu, Montrealu, Hadze i ostatnio w roku 1999 w Sydney gdzie Zbigniew Gruda został wyróżniony członkostwem honorowym Instytutu.

Członkowie komisji MICH na ogół uczestniczyli w konferencjach swoich komisji i z zasady w międzynarodowych kongresach. Przy tej okazji wygłaszali oni referaty naukowo-techniczne dzięki czemu stali się znani w międzynarodowym środowisku chłodniczym, gdzie cieszyli się zasłużonym autorytetem. To samo dotyczy innych autorów wielu referatów jakimi byli członkowie sekcji nie zasiadający w komisjach, którzy osiągnęli wybitną pozycję międzynarodową.

Trzeba tu wspomnieć, że polscy specjaliści, jak Zbigniew Gruda, Kazimierz Gutkowski i Aleksander Paliwoda, z oddziału warszawskiego naszej sekcji, twórczo zajmowali się problemami zamrażania fluidyzacyjnego, problemami układów chłodniczych pracujących z recyrkulacją czynnika chłodniczego oraz przepływów dwufazowych, a także problemami układów chłodniczych strumienicowych, wnosząc istotny wkład do ich rozwiązania i zyskując międzynarodowe uznanie. Za badania nad strumienicami A. Paliwoda otrzymał nawet w roku 1983 nagrodę MICH. Osiągnięta pozycja w międzynarodowym środowisku chłodniczym wynikała oczywiście z wiedzy i pracy poszczególnych osób, ale należy tu podkreślić, że sekcja chłodnicza  bardzo pomogła im pojawić się na międzynarodowym forum.

Co dalej ?

Można postawić pytanie czy organizacja integrująca środowisko specjalistów chłodnictwa i klimatyzacji jest w obecnych warunkach gospodarki wolnorynkowej w ogóle potrzebna. Fakt istnienia i dobrego funkcjonowania podobnych organizacji w Europie i USA każe odpowiedzieć na to pytanie twierdząco.

Lata trudne

Zmiany ustrojowe w Polsce i zanik wielu miejsc pracy spowodował trudną sytuację. Zarząd główny przestał funkcjonować zupełnie. W latach 1991-2002 nie odbyło się żadne spotkanie, nie było walnych zgromadzeń członków. Jedynie dzięki wysiłkom kol. Stanislawa Rutkowskiego funkcjonował oddział warszawski sekcji. St. Rutkowski w znacznym stopniu osobiście pokrywał różne wydatki związane z działaniami organizacji. Liczba członków liczyła około 10 osób. 

Podobnie sytuacja miała się w tzw. oddziałach terenowych. Sporadycznie funkcjonował Szczecin. Formalnie istniała Dębica. Natomiast stan taki pozwolił firmie Systerm przejąć organizację Dni chłodnictwa. Wielokrotnie dświadczeni członkowie sekcji wyrażali ubolwanie z tego stanu.

Należy zaznaczyć, że niniejsze opracowanie jest jedynie skrótem bogatej historii sekcji chłodnictwa i klimatyzacji. Archiwa sekcji z lat 1956 - 1998 liczą ok. 5 tysięcy dokumentów.


Tematy powiązane: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Zobacz komentarze na forum


 Copyright © All rights reserved.  Wszelkie prawa zastrzeżone. 2010